Sjósvölur og lundar í sambýli

Lundinn er svo innar í holunni sem getur verið meira en 1,5 metra djúp. Lundinn er þrifalegur og útbýr afdrep þar sem pysjan gerir þarfir sínar. Sambýli lunda og sjósvölu af því tagi sem sést hefur í Elliðaey er ekki þekkt annars staðar, að sögn Erps.

Stórar fuglabyggðir
Í Vestmannaeyjum er stærsta lundabyggð í heimi og áætlað að þar sé meira en 1,1 milljón lundahola. Ábúðarhlutfallið, þ.e. hlutfall þeirra para sem verpa, er breytilegt milli ára. Í fyrra var það talið vera 62% og varpstofninn samkvæmt því um 704 þúsund pör.

Stærsta sjósvölubyggð Evrópu er einnig í Vestmannaeyjum. Fjöldi sjósvala þar er áætlaður a.m.k. 150 þúsund pör, en þær gætu verið fleiri að mati Erps. Sjósvalan er þekkt við Atlantshaf og Kyrrahaf. Stærstu byggðir sjósvölu við Atlandshaf eru á eyjum við austurströnd Kanada.

Erpur sagði niðurstöður frumrannsókna í Elliðaey gefa til kynna að útbreiðsla og þéttleiki sjósvölunnar fylgi útbreiðslu og þéttleika lundans. Ætlunin er að kanna þetta í fleiri eyjum Vestmannaeyja.

Lundinn í Vestmannaeyjum hefur átt erfitt uppdráttar undanfarin sumur og fáar pysjur komist upp. Lundavarpinu seinkaði sumarið 2007 um þrjár vikur. Það er mesta seinkun sem sést hefur frá árinu 1971. Könnun þá leiddi í ljós að ekki voru nema 39% af holunum í gangi sem varpholur. Erfiðleikar lundans eru aðallega raktir til skorts á æti, en sandsíli er uppistaðan í fæði lundans í Vestmannaeyjum.

Fæðuskortur og urðarkettir
Erpur sagði vísbendingar um að erfiðlega gangi hjá skrofunum í Ystakletti. Þar er ekki ætisskorti kennt um heldur urðarköttum og að þeir drepi skrofurnar. Kattagreni hafa fundist í skrofuholum og í þeim verið fuglahræ. Einu kattagreni var eytt í Ystakletti í fyrra. Meindýraeyðir Vestmannaeyjabæjar veiddi um 50 ketti á Eiðinu í fyrra en þaðan hefðu þeir getað farið í fuglabyggðirnar í Heimakletti, Miðkletti og Ystakletti. Um var að ræða kettlinga sem enn voru með mjólkurtennur og höfðu því líklega verið bornir út.

Í hnotskurn
» Stóra sjósvala er um 22 sentimetra löng og vegur ekki nema 40-50 grömm. Hún er sjófugl og kemur aðeins til lands um varptímann.
» Sjósvalan er helst á ferli á nóttinni og því sjaldséð í björtu. Aðalvarpstöðvar hennar hér á landi eru í Vestmannaeyjum.
» Skrofur verpa hér á landi aðeins í Ystakletti í Vestmannaeyjum. Þær verpa í holum líkt og lundinn og sjósvalan.
» Fullvaxin skrofa er um 30-38 sentimetra löng og vegur um 300 - 500 grömm hver fugl

Morgunblaðið, maí 2009

Samantekt, Pétur Steingríms.